Krótko o cukrzycy
Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny. Insulina to hormon peptydowy wydzielany przez wyspy trzustkowe w odpowiedzi na podaż glukozy z pożywieniem. Odgrywa ona zasadniczą rolę w metabolizmie zarówno węglowodanów, jak i białek oraz tłuszczów.
Przewlekła hiperglikemia (czyli nadmiar glukozy we krwi) prowadzi do uszkodzenia a w konsekwencji zaburzenia czynności narządów, doprowadzając do ich niewydolności. Możesz temu zapobiec wykonując badania diagnostyczne w kierunku cukrzycy.
Liczba zachorowań na cukrzycę stale wzrasta. Szacuje się, że na świecie około 463 miliony osób dorosłych (20-79 lat) choruje na cukrzycę. 232 miliony, to osoby, u których choroba jeszcze nie została zdiagnozowana (dane zaktualizowane w 2020 roku). Do 2045 r. liczba osób z cukrzycą wzrośnie szacunkowo do 700 milionów. Więcej danych statystycznych znajdziesz tutaj https://www.idf.org/aboutdiabetes/what-is-diabetes/facts-figures.html
90-95 % chorych to osoby z cukrzycą typu 2. Więcej o tej chorobie przeczytasz w artykule https://mariolachowaniec.pl/cukrzyca-typu-2-wskazowki-dietetyczne/
Objawy cukrzycy
Diagnostykę w kierunku cukrzycy możesz rozpocząć od zaobserwowania jej objawów. Do objawów cukrzycy należy:
- Poliuria (wielomocz)
- Polidypsja (wzmożone pragnienie)
- Utrata masy ciała
- Osłabienie
- Zmęczenie
- Senność
- Zaburzenia widzenia
- Trudno gojące się rany (np. na skórze) czy stany zapalne (np. narządów moczowo-płciowych)
Diagnostyka cukrzycy
Rozpoznanie cukrzycy można postawić, gdy:
- oznaczenie stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej (glikemia przygodna – czyli pobrana w dowolnej porze dnia, niezależnie od pory ostatnio spożytego przez ciebie posiłku) w chwili stwierdzenia typowych objawów wynosi ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l);
- glikemia na czczo (czyli krew pobrana 8-14 godzin od twojego ostatniego posiłku) oznaczona dwukrotnie ≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l);
- gdy twoja glikemia przygodna jest ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) i glikemia na czczo ≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l) przy braku typowych objawów;
- glikemia w 120 minucie OGTT (doustnego testu tolerancji glukozy) wynosi ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l).
W sytuacji, gdy twój pomiar glikemii na czczo wynosi 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l) wykonaj doustny test tolerancji glukozy (OGTT). Przed przystąpieniem do tego badania zadbaj o wypoczynek, wyśpij się i bądź na czczo. W gabinecie, przez okres od wypicia 75 g rozpuszczonej w szklance wody glukozy, do kolejnych pobrań krwi, musisz pozostać w całkowitym spoczynku. Niewskazana jest żadna aktywność ruchowa i stres. Nie możesz jeść ani przyjmować płynów, nawet czystej wody.
Klasyfikacja wyników pomiaru glikemii w diagnostyce cukrzycy
Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) wyróżnia się:
- prawidłową glikemię na czczo: 70-99 mg/dl (3,9-5,5 mmol/l);
- nieprawidłową glikemię na czczo (IFG): 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l);
- nieprawidłową tolerancję glukozy (IGT): w 120 minucie OGTT glikemia 140-199 mg/dl (7,8-11 mmol/l);
- stany przedcukrzycowe – czyli IFG i/lub IGT
- cukrzycę (patrz akapit 3)
W przypadku, gdy jesteś osobą powyżej 45 roku życia wykonuj badania glikemii raz na trzy lata, a gdy masz zwiększone ryzyko zachorowania na cukrzycę badaj się raz w roku. Pamiętaj, wczesna diagnoza stanu przedcukrzycowego i cukrzycy pozwoli zapobiec rozwojowi niewydolności wielonarządowej.
Zwiększone ryzyko zachorowania na cukrzycę występuje, gdy wcześniej rozpoznano u ciebie stan przedcukrzycowy, masz nadwagę lub otyłość (BMI ≥ 25 kg/m2) lub/i obwód twojej talii wynosi powyżej 80 cm (kobieta) 94 cm (mężczyzna). Wyższe ryzyko zachorowania na cukrzycę masz również wtedy, gdy ktoś z twojej rodziny już na nią choruje, a jeśli jesteś kobietą – przebyłaś cukrzycę ciążową i/lub urodziłaś dziecko o masie ciała większej niż 4 kg. Twoją czujność powinno wzbudzić również nadciśnienie tętnicze (pomiar ≥ 140/90 mm Hg), choroby układu sercowo-naczyniowego, wysokie stężenie triglicerydów (> 150 mg/dl) oraz zespół policystycznych jajników.
Jeśli twoje wyniki badań odbiegają od normy zacznij działać - zgłoś się do lekarza diabetologa i zadbaj o zdrowy tryb życia. Właściwa dieta jest jednym z elementów leczenia cukrzycy. Prawidłowa dieta w cukrzycy ma na celu uregulowanie i uzyskanie prawidłowej (lub zbliżonej do prawidłowej) glikemii na czczo oraz po posiłkach. Aby tak się stało, musisz nauczyć się właściwie komponować swoje posiłki. Ponadto, odpowiedni dobór produktów spożywczych pozwoli ci uzyskać optymalny poziom cholesterolu, triglicerydów we krwi oraz prawidłowego ciśnienia tętniczego. Dzięki temu zredukujesz ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Zapraszam cię do dietetycznej współpracy https://mariolachowaniec.pl/kontakt/
Literatura:
- A. Jeznach-Steinhagen Żywienie osób z cukrzycą i chorobami towarzyszącymi. Wyd. PZWL
- L. Ostrowska, K. Orywal, E. Stefańska Diagnostyka laboratoryjna w dietetyce. Wyd. PZWL
- https://www.idf.org/aboutdiabetes/what-is-diabetes/facts-figures.html
